وظایف مهندس ناظر برق

وظایف مهندس ناظر برق در پروژه‌های ساختمانی

مقدمه

مهندس ناظر برق، یکی از ارکان اصلی تیم نظارت ساختمان است که مسئولیت نظارت بر اجرای صحیح تأسیسات الکتریکی و اطمینان از انطباق آنها با نقشه‌ها و مقررات فنی را بر عهده دارد. رعایت استانداردها در سیستم‌های روشنایی، برق‌رسانی، ارت، اعلام حریق و سایر تأسیسات برقی، نقش مهمی در ایمنی و عملکرد صحیح ساختمان ایفا می‌کند.

۱. بررسی و تأیید نقشه‌های برق

ناظر برق موظف است نقشه‌های اجرایی تأسیسات الکتریکی را پیش از اجرا بررسی و در صورت وجود ایراد یا مغایرت با مقررات، موارد اصلاحی را اعلام کند. این نقشه‌ها شامل:
• سیستم برق‌رسانی روشنایی و پریز
• تابلوهای برق اصلی و فرعی
• مسیرهای عبور کابل و سیم
• سیستم اعلام و اطفاء حریق
• سیستم ارت و همبندی

۲. نظارت بر اجرای تأسیسات برقی

اجرای تأسیسات الکتریکی باید زیر نظر ناظر برق و بر اساس نقشه‌های مصوب انجام شود. ناظر باید بر موارد زیر نظارت کند:
• جانمایی دقیق تابلوها، کلیدها، پریزها و روشنایی
• استفاده از کابل، سیم و تجهیزات استاندارد با ظرفیت مناسب
• رعایت اصول ایمنی و حفاظت در برابر برق‌گرفتگی
• نصب صحیح جعبه‌فیوز، کلیدهای محافظ جان (RCD) و ارتینگ مناسب

۳. کنترل کیفیت مصالح و تجهیزات برقی

ناظر باید اطمینان حاصل کند که کلیه تجهیزات برقی مورد استفاده:
• دارای استاندارد ملی یا بین‌المللی معتبر باشند
• در برابر حرارت، رطوبت و آسیب‌های مکانیکی مقاوم باشند
• دارای گواهی اصالت و کیفیت از تولیدکننده یا تأمین‌کننده باشند

۴. نظارت بر اجرای سیستم ارت و همبندی

سیستم ارت و همبندی برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و تخلیه جریان‌های نشتی بسیار مهم است. ناظر باید:
• محل نصب الکترود ارت را بررسی کند
• مقاومت سیستم ارت را با دستگاه تست ارت اندازه‌گیری و تأیید کند
• نحوه اجرای سیم‌کشی ارت و اتصال آن به تابلو را بررسی نماید

۵. نظارت بر سیستم اعلام و اطفای حریق

در ساختمان‌های مشمول، اجرای سیستم اعلام حریق اجباری است. ناظر برق باید بر:
• جانمایی دتکتورها، آژیرها، پنل کنترل
• رعایت استانداردهای مربوط به سیم‌کشی اعلام حریق
• تست عملیاتی سیستم پس از نصب
نظارت دقیق داشته باشد.

۶. تهیه گزارش‌های مرحله‌ای و نهایی

ناظر برق باید در مراحل مختلف اجرای پروژه، گزارش‌های کتبی تهیه کرده و آنها را به مرجع ذی‌ربط (شهرداری یا نظام مهندسی) ارائه دهد. این گزارش‌ها شامل:
• گزارش شروع به کار
• گزارش مرحله‌ای اجرای سیستم برق و تأسیسات
• گزارش پایان عملیات برقی و تأیید انطباق با مقررات
• اعلام مغایرت‌ها و تخلفات احتمالی

۷. رعایت مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان

تمامی فعالیت‌های ناظر برق باید در چارچوب مبحث ۱۳ مقررات ملی ساختمان انجام شود. این مبحث شامل الزامات طراحی، اجرا، حفاظت و بازرسی تأسیسات الکتریکی است.

۸. همکاری با سایر ناظران و مهندس مجری

ناظر برق باید هماهنگی مناسبی با سایر ناظران (معماری، عمران، مکانیک) و مهندس مجری داشته باشد تا از تداخل‌ها جلوگیری شده و مسیرگذاری‌ها به‌درستی انجام شود (مثلاً عبور لوله‌های برق از کف‌سازی یا دیوارهای سازه‌ای).

نتیجه‌گیری

نقش مهندس ناظر برق در تضمین ایمنی جانی ساکنان و عملکرد پایدار تأسیسات الکتریکی ساختمان بسیار حیاتی است. اجرای دقیق وظایف نظارتی، استفاده از تجهیزات استاندارد، و رعایت الزامات قانونی، کلید موفقیت ناظر در ایفای مسئولیت‌های حرفه‌ای‌اش محسوب می‌شود